Provinciale poelen en kwakende padden

28 maart was minister Plasterk in de gemeente Noordoostpolder om van gedachte te wisselen over bestuurlijke samenvoeging van Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Plannen die op nogal wat weerstand stuiten omdat nut en noodzaak nog niet echt helder zijn, het bestuurlijk 'vaarwater'  is dus nogal troebel.

Hoewel opmerking van de minister dat de kwaliteit van het bestuur te wensen overlaat misschien een onjuiste voorstelling van zaken gaf waren plaatselijke bestuurlijke Pipo's ook niet eerlijk. Koketteren met de zogenaamde voorkeur van inwoners voor Overijssel was even abject als de uitspraak van de minister. Want bij raadpleging van de bevolking bleef onduidelijk hoe een samenwerking uitpakt voor regionale (gezondheids)zorg, het openbaar vervoer, de veiligheid, maatregelen op het gebied van werkgelegenheid en tal van andere activiteiten die direct of indirect van invloed zijn op het dagelijks leven. Net zo onduidelijk als de bureaukosten voor leges waarover ik ander halfjaar geleden een vraag gesteld heb aan de fractieleider van D66 naar aanleiding van de toen forse verhoging. Tot op heden heb ik nog geen antwoord mogen ontvangen, dit in tegenstelling tot hogere aanslagen voor belastingen.

Bron: CBS

Kijkend naar afgelopen 10 jaar zijn gemeentelijke, provinciale en rijksbelastingen door bestuurlijke (on)kunde dan ook nogal gestegen. In bovenstaande grafiek heeft de rode lijn van Noord-Holland dan natuurlijk ook niets te maken met debacle van Landsbanki. Maar de toename van de opbrengsten is ook niet het gevolg van groei in het aantal inwoners maar gewoon te danken aan een ordinaire verhoging van de opcenten, de belasting die net als de blaftax op bezit geheven wordt en ook in de pot algemene middelen verdwijnt. Als de minister het dan toch over ouderwets heeft dan zijn er dus nog wel een paar andere zaken te noemen die nodig eens op de schop moeten. En eens in de 4 jaar de kiezers raadplegen dat is natuurlijk pas echt achterhaald.

Modernisering van bestuur klinkt dus leuk maar er zijn dan nog wel een aantal andere zaken te noemen die ook aardig versleten zijn. En stellen dat het voor gezondere overheidsfinancien zorgt lijkt met ook nogal cru. Aangezien er in 2015 nog steeds een tekort van €16 miljard op de begroting verwacht wordt zijn de bezuinigingen van €15 miljoen met het samenvoegen van provincies dan ook kruimels, een besparing van 0,0009%. Het opschalen van provincies kan dus maar het beste verkocht worden met de slogan van de belastingdienst: "Goedkoper kunnen we het niet maken, wel groter."


Kiezerbedrog
En de bestuurlijke incompetentie waarover minister is tenslotte vaker het gevolg van de carrièredrift van bestuurders dan een provinciale indeling. Binnen het openbaar bestuur worden de baantjes dan ook niet verkregen door wat je kunt maar wie je kent, het 'stuivertje wisselen' tussen de bestuurlijke functies zonder verantwoording af te hoeven leggen. En die duurbetaalde bestuurders blijken telkens weer eigenwijze amateurs die blunders voor rekening van de belastingbetalers laten komen. Deze politieke fraudeurs zijn dan ook als de 'frondeurs' uit de tijd van Lodewijk XIV waar kritiek op bestuur gezien werd als  insubordinatie. En Mark Rutte, de zonnekoning in Den Haag spreekt ook alleen maar mooie woorden maar preekt valse bezuinigingen. Want uiteindelijk worden de problemen met een fusie in landsdelen ook niet aangepakt maar alleen maar doorgeschoven.


Zes-en-een-kwart 
Geopperde idee van status aparte voor de gemeente zoals de overzeese rijksdelen nu hebben was in eerste instantie hilarisch, hebben we straks zes hele landsdelen en één kwart. Maar de opmerking was bij nader inzien niet grappig omdat er wel degelijk naar een rijkscommissaris, die straks keurig in de maat loopt van de marsmuziek uit Den Haag, toegewerkt lijkt te worden met de voorgenomen fusie. Want zoals reeds gezegd en bewezen leidt een plakje beleidsambtenaren minder niet tot gezondere overheidsfinanciën. Die belofte is dus net zo hol als dat we ons geld van Griekenland terug krijgen met rente. En de overheid blijft na een fusie even inefficiënt omdat problemen en kosten nog steeds volledig los van elkaar staan. Budget gestuurd is nu eenmaal ook wat anders dan resultaatgericht, meer of minder geld lost hier dus niet zoveel op. Desondanks zou ik provincies als entiteit geheel op willen heffen, dus niet samenvoegen in landsdelen. Dit echter om heel andere redenen dan ons nu voorgeschoteld worden.

40 soorten libellen
Het in beweging brengen van het bestuurlijke 'vaarwater' zorgt er namelijk voor dat er minder poelen zijn met troebel water waar de minder gespecialiseerde libellen hun larven in groot kunnen brengen. En hoewel de inspreker op deze avond dat niet zo bedoelde is evolutie van het bestuurlijke apparaat helemaal niet slecht omdat bestuurlijke 'survival of the fittest' nu vaak bestaat uit goede camouflage, het op de achtergrond profi(l)(t)eren. En ik moet de minister toch wel gelijk geven dat er op provinciaal niveau nogal wat tweederangs bestuurders zijn, niet dat de kwaliteit op ministeries beter is maar dat even terzijde. Klacht over Jorritsma die buiten de gebaande kaders om het belang van Almere rechtstreeks in Den Haag behartigde maakte dat wel duidelijk. Want padden in de provinciale poelen kwaken wel maar trekken niet.